DiSEqC [Digital Satellite Eqipment Control] popularnie zwany dajsek, jest to "cyfrowy system sterowania urządzeniami do odbioru satelitarnego" opracowany przez inżynierów firmy Phillips, przejętych przez EUTELSAT do dalszego rozpracowania i wprowadzenia do przemysłu. Ten inteligentny system jest technicznie i historycznie otwartym, co zapewnia przyszłościowe stosowanie. DiSEqC jest wolny od licencji i może być, bez jakichkolwiek ograniczeń, wykorzystany przez każdego producenta w swoich wyrobach.

By zapobiec zjawisku powstawania różnych systemów i opcji przez producentów, a co za tym idzie brak kompatybilności podzespołów, EUTELSAT wprowadził wolną licencję, zastrzegł sobie tylko oznakowanie wyrobów znakiem DiSEqC, który ma zapewnić kompatybilność podzespołów wszystkich producentów. EUTELSAT dysponuje biblioteką podzespołów wszystkich producentów, co stwarza możliwość sprawdzenia ich kompatybilności. Oprócz tego do dyspozycji producentów podzespołów DiSEqC istnieje "DiSEqC Reference Test Tool", który umożliwia sprawdzenie wszystkich parametrów systemowych. W wypadku niekompatybilności któregoś z podzespołów, producenci, znakując swój wyrób znakiem DiSEqC, zobowiązani są do wspólnego działania celem zlikwidowania tego problemu.

Podstawy teoretyczne techniki DiSEqC

Pod nazwą DiSEqC kryje się koncepcja systemu, który wybiega daleko w przyszłość. Spróbujmy zestawić problemy, jakie oczekują nas dzisiaj i w najbliższej przyszłości. By je trochę rozjaśnić popatrzmy na schemat instalacji dla 24 odbiorców odbierających programy analogowe i cyfrowe z czterech satelitów. Przykład jest na dzień dzisiejszy czysto teoretyczny, ale już jutro możemy być z nim skonfrontowani.

Rys. 5.19 Symbol systemu DiSEqC [10]

DiSEqC (od wersji 2.0) jest systemem dwukierunkowej komunikacji.

Zasada Single Master / Multi Slave - System, w wolnym tłumaczeniu jeden poleceniodawca (dyrektor) i wielu poleceniobiorców (pracownicy) wyjaśnia zasadę działania DiSEqC. W związku z tym, że określenia Master i Slave przyjęły się w wielu państwach i ja będę ich używał w dalszej części tego artykułu.

Polecenie wysłane przez odbiornik satelitarny (Master) trafia do odpowiedniego multiswitcha (Slave), który po jego wykonaniu wysyła informację zwrotnym o jego wykonaniu. Drugim przykładem jest zapytanie wysłane przez odbiornik satelitarny do konwertera jaka jest jego częstotliwość oscylatora lokalnego. Informacja ta zostaje wprowadzona do pamięci, czyli inaczej zaprogramowana. Dwukierunkowa komunikacja pozwala na kontrolę całej sieci satelitarnej, co ułatwia lokalizację uszkodzeń.

By wszystkie problemy możliwie bezkompromisowo rozwiązywać, by nowe i przyszłościowe techniki były kompatybilne do starych, wybrano jedyne możliwe rozwiązanie, technikę cyfrową. Przy opracowywaniu systemu nie można było zapomnieć o kosztach przyszłych urządzeń i podzespołów. Ich cena musi być przystępna dla każdego.

Najmniejszy problem sprawiają odbiorniki satelitarne, które wyposażone są w mikroprocesory. Przy małych zmianach oprogramowania można, przy pomocy istniejącego procesora wysłać polecenia DiSEqC do instalacji antenowej i sterować jej elementami. Podzespoły (multiswitche) trzeba jednak wyposażyć w programowany mikroprocesor 83C750.

Cyfrowe polecenie, wydane przez urządzenie Master składa się z bajta startowego, adresu (kto otrzymuje to polecenie), polecenia (co ma zrobić) i opcjonalnie; danych informujących.

Rys. 5.20 Sposób wysyłania komend DiSEqC [10]

Odpowiedź składa się z bajtu startowego i danych (potwierdzenie wykonania).

Odpowiedź nie posiada adresu z uwagi na to, że istnieje tylko jeden odbiorca - Master.

Mini-DiSEqC

Mini-DiSEqC (znane także pod nazwą Tonę Burst lub Simple-One-Byte - DiSEqC) umożliwia oprócz dotychczasowych poleceń przełączania 14/18 V i 0/22 kHz także dwóch anten satelitarnych lub anteny z multi-feedem czyli dwoma konwerterami A/B.

Rys. 5.21 Bit cyfrowy DiSEqC nałożony na sygnał 22 kHz [10]

Mini-DiSEqC jest Burst-sygnałem nałożonym na sygnał 22 kHz. Dla pozycji "A" sygnał 22 kHz emitowany jest w systemie ciągłym, dla pozycji "B" sygnał emitowany jest pakietowe. Odbiorniki satelitarne posiadające funkcję Mini-DiSEqC mogą sterować podzespołami poziomu Level 1.0 i 2.0 jednak razem z 14/18 V i 0/22 kHz. Podobnie podzespoły Mini-DiSEqC mogą bić sterowane przez odbiorniki satelitarne Level 1.0 i 2.0.

Muszę jednak dodać, że twierdzenie iż Mini-DiSEqC jest kompatybilny z DiSEqC jest pojęciem błędnym. Z tego też powodu na elementach i podzespołach Mini-DiSEqC nie wolno umieszczać loga DiSEqC.

DiSEqC Level (Poziomy DiSEqC)

By wprowadzić pewien ład i prządek wśród podzespołów i elementów używanych w instalacjach satelitarnych, podzielono je na grupy i dokładnie zdefiniowano. Nazwa DiSEqC ma numer, który mówi, do której grupy należy podzespół.

Miało to na celu zapewnienie nie tylko na papierze, ale także w rzeczywistości pełną kompatybilność. Czy producentem jest SPAUN, Hirschmann czy Telkom-Telmor podzespoły oznakowane znakiem DiSEqC są identyczne w działaniu. Mogą mieć inne parametry techniczne (np. tłumienności przelotowe lub wzmacniacze z preemfazą), ale zasada ich działania jest identyczna.

DiSEqC Level 1.0 posiada kompletny zestaw poleceń (polaryzacja, pasmo częstotliwości, pozycja satelitarna i odbiór analogowy i cyfrowy) jednak pracuje simpleksowo, to znaczy jednokierunkowo. Polecenia zostają wysłane z odbiornika satelitarnego do podzespołów bez zwrotnego potwierdzenia.

DiSEqC Level 1.1 posiada dodatkowe polecenia dla jednokablowych satelitarnych anten zbiorowych. W Level 1.1 polecenia wysyłane są wielokrotnie, tak że w ten sposób otrzymują je wszystkie, szeregowo połączone podzespoły.

DiSEqC Level 1.2 w stosunku do Level 1.1 posiada dodatkowe polecenia dla sterowania pozycjonerem anteny satelitarnej, co jest bardzo przydatne dla odbiorców indywidualnych.

DiSEqC Level 2.0 w stosunku do Level 1.0 jest systemem pracującym dupleksowe, czyli dwukierunkowo. Polecenia wysyłane przez odbiornik satelitarny są, po ich otrzymaniu przez podzespoły, potwierdzane. Ma to ogromne znaczenie przy budowie instalacji satelitarnych. Wszystkie błędy popełnione przy budowie sieci, a także uszkodzone podzespoły można bardzo szybko zlokalizować i usunąć.

DiSEqC Level 2.1 jest integracją Level 1.1 z Level 2.0.

DiSEqC jest systemem przyszłościowym i w zależności od rozwoju techniki posiada możliwość dopasowania się do niej. Istnieje możliwość zdefiniowania nowych poleceń i takie też są planowane. Przykładem jest Level 3.0, którego bazą jest Bus-system, a z nim nieskończenie wiele możliwości, które od dawna wykorzystywane są w technice komputerowej.